BIKEBAZE gaat dieper in op fietsveiligheid rond openbaarvervoersknooppunten

Waarom stations en OV-knooppunten extra aandacht vragen, waar verwarring ontstaat over fietsdepots en wat fietsers én beheerders kunnen doen.

In ons eerste inzicht bespraken we een verborgen probleem: fietsdiefstallen uit beveiligde fietsenstallingen. In dit artikel duiken we dieper in fietsdiefstallen uit OV-knooppunten, waar we enorm veel meldingen voor binnenkrijgen. Snel te vergelijken met beveiligde fietsenstallingen, maar weer met volledig verschillende oorzaken en oplossingen.

Nederland is een land van multimodaal reizen. Voor miljoenen mensen begint en eindigt de reis op de fiets: naar het station, de fiets parkeren, met de trein verder. Het is efficiënt, duurzaam en diep verankerd in onze mobiliteitscultuur.

Juist op die plekken waar fiets en openbaar vervoer samenkomen, ziet BIKEBAZE een opvallend patroon. Een aanzienlijk deel van de fietsdiefstalmeldingen die bij ons binnenkomen, vindt plaats bij of rondom OV-locaties. Niet alleen bij grote NS-knooppunten, maar ook bij kleinere stations, metrostops en bewaakte stallingen.

In dit artikel delen we wat onze data laat zien, waarom stations kwetsbaarder zijn dan vaak wordt gedacht en hoe praktische maatregelen kunnen bijdragen aan meer vertrouwen in de combinatie fiets + OV.

Heb je als beheerder, onderzoeker of ervaringsdeskundige inzichten die dit beeld kunnen aanvullen, dan horen we dat graag.

Fietsdiefstal rondom stations: wat wij zien in de data

Wanneer mensen hun fietsdiefstal melden, komt één locatie opvallend vaak terug:

“Hij stond bij het station.”‍

Citaten kunnen vertaald en taalkundig licht aangepast zijn om ze beter begrijpbaar te maken. 

Uit BIKEBAZE-meldingen zijn dit enkele veelvoorkomende situaties:

• Open stallingen bij NS-stations
  “De fiets stond op slot in de fietsenstalling bij het station.”
• Na nachtelijke of vroege ochtend stalling
  “Ik zette mijn fiets om 17:15 neer na werk. De volgende ochtend om 6:30 was hij weg.”
• Bewaakte stallingen
  “NS bewaakte fietsenstalling Utrecht Overvecht. Fiets verdwenen.”
  “Bewaakte fietsenstalling NS station Bilthoven, toch gestolen.”‍
• Grote stedelijke OV-knooppunten
  “Fiets bij Den Haag Centraal. Om 15:30 neergezet, om 22:00 weg.”

Dit zijn geen op zichzelf staande incidenten. Het patroon is landelijk zichtbaar en maakt stations tot een van de meest voorkomende locaties in fietsdiefstalmeldingen.

Waarom zijn stations kwetsbaar?

1. Veel fietsen, weinig individuele aandacht

Een drukke omgeving geeft een gevoel van veiligheid, maar maakt ook dat handelingen met fietsen of sloten nauwelijks opvallen. Iemand met gereedschap gaat eenvoudig op in de massa.

2. Reizigers hebben haast

Veel mensen parkeren hun fiets snel om een trein te halen. Extra beveiliging of een betere plek schiet er dan soms bij in.

3. Anonimiteit is de norm

In wooncomplexen valt een onbekende sneller op. Bij stations is vrijwel elke fiets van iemand die je niet kent.

4. Rustige uren in de nacht

Een aanzienlijk deel van de diefstallen vindt plaats tussen 22:00 en 06:00, wanneer stallingen grotendeels verlaten zijn.

5. Bewaakt betekent niet waterdicht

Bewaakte stallingen bieden duidelijke meerwaarde. Tegelijk zijn ook daar factoren als drukte, menselijke fouten of minder zichtbare plekken van invloed.

6. Makkelijke buit op 1 plek

Veel (dure) fietsen staan hier slecht op slot, omdat het moeilijk is om je fiets op een dubbel slot te zetten.

Gestolen of verplaatst? Een veelvoorkomende verwarring

Rondom OV-knooppunten gelden vaak strengere parkeerregels dan elders in de stad. Denk aan verboden zones, maximale parkeertijden, stallingen die ’s nachts sluiten of extra handhaving.

Daarom gebeurt het regelmatig dat iemand denkt dat zijn fiets is gestolen, terwijl deze in werkelijkheid:

• is verplaatst door handhaving
• bij het gemeentelijke fietsdepot staat
• tijdelijk is verwijderd vanwege werkzaamheden of obstructie

Voor de fietser voelt dit hetzelfde: de fiets is weg. Technisch gezien is het echter geen diefstal. De uitdaging is dat veel reizigers niet weten waar ze moeten zoeken of hoe lokale fietsdepots werken.

Duidelijke informatie en snelle controle kunnen in dit soort gevallen veel frustratie voorkomen.

Wat kunnen fietsers én beheerders wél doen?

BIKEBAZE wil niet belerend zijn, maar praktisch. Op basis van meldingen zien we dat kleine, realistische maatregelen het verschil kunnen maken.

Voor fietsers bij stations:

• Gebruik een ART-gekeurd slot en zet de fiets vast aan een vast object (dubbel slot aan frame)
• Parkeer bij voorkeur in een bewaakte stalling (maar voel je niet veiliger, doe nog een dubbel slot om, want bewaakt kan een schijngevoel geven)
• Verwijder de accu van je fiets
• Vermijd donkere of afgelegen hoeken van grote stallingen
• Let op maximale parkeertijden bij stations waar deze gelden
• Registreer je fiets op je naam, dan is er extra traceerbaarheid in geval van diefstal en markeer je fietsregistratie om extra preventie
• Als je fiets gestolen lijkt, kijk eerst even of hij verplaatst is of naar een depot gestuurd is

Voor VvE’s, beheerders en bedrijven:

• Zorg voor duidelijke en goed zichtbare bewegwijzering over parkeerregels en maximale parkeertijden.
• Communiceer helder waar fietsen terechtkomen wanneer ze zijn verwijderd, bijvoorbeeld via borden, websites of informatiepunten.
• Ontwerp stallingen zo dat zichtlijnen en natuurlijke sociale controle worden gemaximaliseerd.
• Controleer regelmatig verlichting, indeling en camera dekking, en pas deze aan waar nodig.
• Maak actieve monitoring duidelijk en plaats je camera’s zichtbaar neer.
• Stem handhaving, beheer van stallingen en informatievoorziening (zoals servicebalies) goed op elkaar af.
  
  • Gebruik echte bewaking, zichtbaar rondlopen.
  • Snellere opvolging en begeleiding bij meldingen en hier nodige partijen voor inschakelen of mensen naar de juiste partijen doorschakelen, zoals Politie, Fietsdepot, BIKEBAZE.
  • Hotspot Management, extra toezicht op piekmomenten.
• Toegang slimmer maken, alleen buiten kunnen komen met je eigen fiets, of met bewijs van je fiets.
• Meer ankerpunten waar men makkelijk de fiets met het fietsframe kan vastmaken ipv met een wiel.
• Hou orde. Verwijder sneller weesfietsen, kapotte verlichting snel maken.

Kleine ingrepen verhogen de drempel voor daders aanzienlijk.

Wat BIKEBAZE ziet, en waarom we dit delen

BIKEBAZE analyseert jaarlijks duizenden fietsdiefstalmeldingen. Door die data te bundelen, worden patronen zichtbaar die anders onder de radar blijven.

Door deze inzichten te delen met reizigers, gemeenten en organisaties zoals de Dutch Cycling Embassy willen we bijdragen aan beter ontworpen infrastructuur, beter beheer van stallingen, meer bewustwording zonder angst en vooral: minder gestolen fietsen en meer fietsplezier!

Samen werken aan een sterke fiets-OV-combinatie

De combinatie van fiets en openbaar vervoer is een van de grootste krachten van het Nederlandse mobiliteitssysteem. Fietsdiefstal is daarbij een reëel aandachtspunt, maar geen onvermijdelijkheid.

Met realistische maatregelen, betere informatie en slimme samenwerking kunnen stations plekken worden waar je met vertrouwen je fiets achterlaat. Zodat reizen soepel, duurzaam en zorgeloos blijft.

Heb je als beheerder, onderzoeker of expert aanvullende inzichten die dit onderzoek kunnen versterken, dan nodigen we je uit om die met ons te delen.